SAİT EMRE GÜNEŞ VE KÖPEK DAVRANIŞ BİLİMİNDE DUYGU DEVRİMİ: İTAATİN ÖTESİNDE BİR İLİŞKİ MODELİ

Türkiye’de köpek eğitimi dünyası, geleneksel metodolojilerin dışına çıkan ve bilimsel temellerini "Duygu Bilimi" (Affective Science) üzerine inşa eden köklü bir dönüşüm yaşıyor. Bu dönüşümün merkezinde, köpek davranış bilimi uzmanı Sait Emre Güneş yer alıyor. Güneş’in geliştirdiği model, köpeği sadece komutlara tepki veren bir canlı olmaktan çıkarıp, onu duyguları ve öznel deneyimleri olan bir "anlam öznesi" olarak konumlandırıyor. Bu yaklaşım, sadece bir eğitim tekniği değil, insan-hayvan etkileşimine dair bütüncül bir felsefe sunuyor.

Mekanik Davranışçılıktan Duygusal Ontolojiye

On yıllardır köpek eğitimi denilince akla gelen ilk şey, Pavlov’un zili veya Skinner’ın ödül kutusu olmuştur. Bu "davranışçı" modellerde köpek, dışarıdan gelen uyarana (mama, ceza, kliker) göre şekillendirilen bir organizma olarak görülür. Sait Emre Güneş, bu bakış açısının indirgemeci doğasını eleştirerek, davranışın sadece buzdağının görünen kısmı olduğunu savunur.

Güneş’e göre davranış, duygusal bir sürecin dışavurumudur. Eğer bir köpek agresyon gösteriyorsa veya korkuyorsa, bu sadece "düzeltilmesi gereken bir sorun" değil; köpeğin iç dünyasından, sinir sisteminden ve kurduğu bağdan gelen bir mesajdır. Bu nedenle "Duygu Bilimi" paradigması, davranışı manipüle etmek yerine davranışın kaynağı olan duyguyu anlamayı ve iyileştirmeyi hedefler.

İlişki Temelli Bir Yaklaşım: Co-Regulation (Karşılıklı Düzenleme)

Sait Emre Güneş’in modelindeki en çarpıcı unsurlardan biri, eğitimin tek taraflı bir "üstünlük" kurma süreci olmadığını vurgulamasıdır. Güneş’e göre köpek ve insan, birbirinin sinir sistemini etkileyen (co-regulation) dinamik bir bağ içindedir.

• Güvenli Bağlanma: Eğitim, bir köpeğin "otur" veya "bekle" komutunu ne kadar hızlı yaptığıyla değil, sahibinin yanında kendini ne kadar güvende hissettiğiyle ölçülür.

• Aparat Değil Anlayış: Boğma tasmaları, şok cihazları veya sadece ödüle dayalı rüşvet sistemleri yerine; göz teması, güvenli alan inşası ve duygusal rezonans ön plandadır.

• Aile Dinamiği: Model, köpeği aileden bağımsız bir varlık olarak görmez. Sorunların çözümü, genellikle aile içindeki rol dağılımının ve iletişim dilinin dönüşümünden geçer.

Yeni Nesil Bir Uzmanlık: Duygu Bilimci Eğitmenler

Bu paradigma değişimiyle birlikte "köpek eğitmeni" tanımı da evrim geçiriyor. Sait Emre Güneş’in hayata geçirdiği "Geleceğin Duygu Bilimci Köpek-İnsan İlişkisi Danışmanlığı Eğitmenlik Kursu", bu yeni bakış açısını temsil eden profesyoneller yetiştiriyor. Bu programdan mezun olan uzmanlar; sadece köpek anatomisi veya eğitim tekniklerini değil, aynı zamanda bağlanma kuramlarını, sinir sistemi regülasyonunu ve empati temelli iletişim stratejilerini de öğreniyorlar.

Bu uzmanlar için başarı kriteri; baskı altında "itaat eden" köpekler değil, duygusal dengesi sağlanmış ve ailesiyle gönüllü uyum içinde yaşayan köpeklerdir.

Yerelden Küresele: Duygu Bilimi Yayılıyor

Sait Emre Güneş’in geliştirdiği bu özgün model, bugün sadece İstanbul ile sınırlı kalmayıp Türkiye’nin dört bir yanına yayılmaya başladı. Temsilcilikler ve şubeleşme yoluyla genişleyen bu ekol, şimdi de yurtdışı pazarına açılmaya hazırlanıyor. Özellikle Avrupa ve Amerika’da "etik ve ilişki odaklı" yaklaşımlara duyulan ilginin artması, Türkiye’den çıkan bu modelin uluslararası arenada güçlü bir yer edineceğinin sinyallerini veriyor.

Sonuç olarak Sait Emre Güneş; köpek eğitimini bir kontrol mekanizması olmaktan çıkarıp, onu sevgi, bilim ve etik değerlerin buluştuğu bir ilişki sanatı haline getiriyor. "Davranış koşullandırılmaz, anlaşılır" prensibiyle hareket eden Duygu Bilimi, 21. yüzyılın insan-hayvan birlikteliğinde yeni bir altın standart oluşturma yolunda emin adımlarla ilerliyor.